Review Tòng Lâm Tô Sơn Nha Trang: Kiến Trúc, Đường Đi Và Những Điều Thú Vị

Chùa Tòng Lâm Lô Sơn, hay còn gọi là chùa Đá Lố – là một trong những điểm đến tâm linh có chiều sâu lịch sử và quy mô kiến trúc đáng kể nhất tại Nha Trang, Khánh Hòa.

Ngôi chùa nằm lưng chừng núi Đá Lố, cách trung tâm thành phố khoảng 10km về phía tây bắc, sở hữu pho tượng Phật A Di Đà ngoài trời cao nhất Việt Nam – công trình được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam chính thức xác nhận năm 2012.

Bài viết này tổng hợp toàn bộ thông tin thực tế về chùa Tòng Lâm Lô Sơn: lịch sử hình thành, kiến trúc từng hạng mục, hướng dẫn di chuyển, kinh nghiệm tham quan và các địa điểm kết hợp gần đó.

Lịch sử hình thành

Khai sơn (1957)

Chùa Tòng Lâm Lô Sơn do cố đại lão Hòa thượng Thích Chánh Ký – Thượng thủ Tăng già Phật giáo Khánh Hòa – khai sơn vào năm Đinh Dậu 1957 trên diện tích hơn 5ha tại lưng chừng núi Đá Lố.

Thuở ban đầu, chùa chỉ là những mái tranh vách lá đơn sơ, mang tên Tòng Lâm Lô Sơn Tịnh Nghiệp Tự. Đây là thời điểm chùa được xây dựng với mục đích thuần túy là nơi tu tập của tăng chúng và sinh hoạt tín ngưỡng của Phật tử địa phương.

Thời kỳ hoang phế

Trải qua những biến động chiến tranh kéo dài, ngôi chùa dần xuống cấp, bỏ hoang nhiều năm liên tục. Trước năm 1995, khuôn viên chùa hoàn toàn vắng bóng người, không nhang đèn, không hương khói.

Nghiêm trọng hơn, mảnh đất xung quanh chùa vẫn còn tồn tại hơn 600 quả mìn sót lại từ thời chiến, nằm ẩn dưới mặt đất đá và cỏ sậy – một mối nguy thực sự cho bất kỳ ai bước chân vào khu vực này.

Giai đoạn phục hưng (1995 – 2012)

Năm 1995, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Khánh Hòa bổ nhiệm Thượng tọa Thích Trừng Thi về đảm nhận trọng trách trụ trì. Đây là bước ngoặt quyết định trong lịch sử ngôi chùa.

Suốt 7 năm ròng (1995–2002), Thượng tọa Thích Trừng Thi kiên trì khai hoang, gỡ mìn trong điều kiện thiếu thốn và nhiều hiểm nguy, từng bước chuẩn bị nền tảng để phục hưng ngôi già lam.

Tháng 7 năm Nhâm Ngọ (2002), ngôi chùa chính thức động thổ trùng hưng. Sau 10 năm xây dựng với tổng kinh phí hơn 20 tỷ đồng – trong đó riêng pho tượng Phật A Di Đà tốn hơn 6 tỷ đồng – quần thể chùa được khánh thành trong 3 ngày 30, 31/3 và 1/4/2012, với sự tham dự của hơn 500 tăng ni và 10.000 Phật tử từ khắp nơi.

Ngày 28/11/2012, Trung tâm Kỷ lục Việt Nam chính thức trao bằng xác lập kỷ lục: “Ngôi chùa tôn trí pho tượng đức Phật A Di Đà cao nhất Việt Nam” cho Thượng tọa Thích Trừng Thi – trụ trì chùa Tòng Lâm Lô Sơn.

Trụ trì hiện nay

Hòa thượng Thích Trừng Thi – người đã dành cả thời gian phục dựng để biến mảnh đất bom mìn thành quần thể tâm linh – hiện là Phó Thường trực Ban Trị sự, kiêm Trưởng ban Tăng sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Khánh Hòa. Ngài là đệ tử của Tổ Thanh Ân – Minh Quang, thuộc tông môn Tổ đình Phú Phong (huyện Diên Khánh).

Kiến trúc và các hạng mục chính

Quần thể Tòng Lâm Lô Sơn được xây dựng gồm 12 khu vực: Đại hùng bửu điện (Chánh điện), Tổ đường, Nhà linh, Quan Âm điện, Di Lặc Phật đài, Lộc Uyển, Giảng đường, Phương trượng, Tăng phòng, Nhà khách, Trường Sơ cấp Phật học, và khu bảo tháp thờ chư vị cao tăng. Mỗi hạng mục có chức năng riêng, tạo thành một tổng thể vừa phục vụ tu học vừa tiếp đón du khách.

Lối vào và điện Quan Thế Âm Bồ Tát

Điểm đầu tiên du khách tiếp xúc sau khi để xe là điện Quan Thế Âm Bồ Tát. Hai bên bậc thang dẫn vào điện được chạm khắc hình rồng tỉ mỉ, toát lên vẻ trang nghiêm ngay từ bước đầu tiên. Các tượng rồng này được điêu khắc trực tiếp trên đá, khác với kỹ thuật ghép gạch men ở khu vực Chánh điện – thể hiện sự đa dạng trong thủ pháp trang trí trên toàn bộ khuôn viên.

Vườn Lộc Uyển

Tiếp tục đi vào bên trong, du khách đến vườn Lộc Uyển – trung tâm của khuôn viên chùa. Vườn Lộc Uyển nằm ở trung tâm khuôn viên chùa Tòng Lâm Lô Sơn, là khu vực chuyển tiếp giữa điện Quan Thế Âm và tượng Phật A Di Đà. Không gian ở đây có cây xanh che bóng mát, bố trí tượng Phật Tổ Thích Ca cùng các tượng chư vị đệ tử xếp quanh trong tư thế hướng về Ngài như đang lắng nghe thuyết pháp.

Tên “Lộc Uyển” xuất phát từ vườn Nai (Isipatana) – nơi Đức Phật chuyển bánh xe pháp lần đầu tiên sau khi giác ngộ. Đây là nơi du khách thường dừng lại lâu nhất để ngồi nghỉ, chiêm bái và tìm lại sự tĩnh lặng trước khi tiếp tục hành trình vào sâu bên trong chùa.

Tượng Phật A Di Đà – Kỷ lục quốc gia

Đây là hạng mục trung tâm và nổi bật nhất của toàn bộ quần thể. Tượng Phật A Di Đà lộ thiên tại chùa Tòng Lâm Lô Sơn có tổng chiều cao 44m, trong đó thân tượng cao 37m – con số tượng trưng cho 37 phẩm trợ đạo, tức 37 pháp môn hỗ trợ người tu hành trên con đường giác ngộ. Đài sen phía dưới có đường kính 14m. Kết cấu tổng thể gồm ba phần: chân đế, đài sen và thân tượng, được thi công bằng bê tông cốt thép.

Tượng được khởi công năm 2009 và hoàn thành năm 2012, do kỹ sư Lê Đồng Thuyền thiết kế và điêu khắc gia Thụy Lam – người từng tạc tượng Phật Di Lặc trên núi Cấm (An Giang) và tượng Phật Bà Quan Âm tại chùa Linh Ứng (Đà Nẵng) – thực hiện cùng nghệ nhân Hồ Văn Đen. Tổng thời gian thi công pho tượng kéo dài gần 4 năm.

Hướng đứng của tượng là chính nam. Đức Phật A Di Đà đứng trên đài sen, mắt nhìn xuống trần gian, tay trái đưa lên ngang ngực, tay phải duỗi xuống – tư thế truyền thống của Phật A Di Đà trong đạo Phật Tịnh Độ tông, biểu thị sự sẵn sàng tiếp độ chúng sinh. Phía sau tượng là ngọn Hòn Chùa thuộc dãy Trường Sơn.

Pho tượng này cao gấp đôi tượng Phật trắng tại chùa Long Sơn (24m) – ngôi chùa nổi tiếng nhất trung tâm Nha Trang. Đứng từ Quốc lộ 1A nhìn vào, du khách có thể nhận ra tượng từ khoảng cách khá xa.

Chánh điện (Đại hùng bửu điện)

Nằm ở cuối lộ trình tham quan, Chánh điện là nơi trang nghiêm nhất trong khuôn viên chùa. Không gian bên trong yên tĩnh, được thiết kế phục vụ việc chiêm bái và tu học của tăng chúng. Hai bên cầu thang vào Chánh điện đặt hai tượng rồng dài theo bậc thềm, được tạo tác từ hàng nghìn mảnh gạch men ghép lại – một kỹ thuật trang trí độc đáo tạo hiệu ứng thị giác tinh tế và bền với thời gian.

Bên cạnh Chánh điện là khu sinh hoạt và ở của tăng chúng đang tu học tại chùa.

Di Lặc Phật đài và bảo tháp

Nằm trên lộ trình từ tượng A Di Đà về phía Chánh điện, du khách còn đi qua khu Di Lặc Phật đài và khu bảo tháp thờ phụng chư vị tôn túc cao tăng. Khu bảo tháp mang ý nghĩa lưu giữ và tri ân các bậc tiền bối đã có công với ngôi già lam này qua nhiều thế hệ.

Trường Sơ cấp Phật học

Nằm trong khuôn viên chùa, đây là cơ sở đào tạo Tăng Ni sinh cấp sơ học của huyện Diên Khánh. Sự hiện diện của cơ sở giáo dục Phật pháp này cho thấy chùa Tòng Lâm Lô Sơn không chỉ đơn thuần là điểm tham quan mà còn là nơi truyền thừa và phát triển đạo pháp ở quy mô địa phương.

Hướng dẫn đường đi đến Tòng Lâm Tô Sơn

Tòng Lâm Tô Sơn nằm tại xã Vĩnh Lương, phía bắc thành phố Nha Trang. Ngôi chùa tọa lạc trên khu vực đồi núi yên tĩnh, tách biệt khỏi sự ồn ào của trung tâm thành phố nên mang đến không gian thanh tịnh và thư thái cho du khách, Phật tử đến tham quan và hành hương. Đường di chuyển đến chùa hiện khá thuận tiện, phù hợp cho xe máy, ô tô cá nhân, taxi và xe công nghệ.

Từ Sân bay Quốc tế Cam Ranh

Khoảng cách từ Sân bay Quốc tế Cam Ranh đến Tòng Lâm Tô Sơn khoảng 45 – 50km. Thời gian di chuyển trung bình khoảng 60 – 75 phút tùy theo tình hình giao thông và tuyến đường lựa chọn.

Taxi là phương tiện thuận tiện nhất, đặc biệt phù hợp với nhóm gia đình hoặc du khách mang nhiều hành lý. Chi phí thường dao động khoảng 550.000 – 750.000 VNĐ/chuyến tùy hãng xe và thời điểm.

Ngoài ra, du khách cũng có thể đi xe buýt sân bay vào trung tâm Nha Trang với giá khoảng 65.000 VNĐ/người, sau đó tiếp tục di chuyển bằng taxi hoặc xe công nghệ đến chùa. Phương án này giúp tiết kiệm chi phí nhưng sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Từ Ga Nha Trang

Quãng đường từ Ga Nha Trang đến Tòng Lâm Tô Sơn khoảng 12 – 15km. Thời gian di chuyển trung bình khoảng 25 – 35 phút.

Nếu đi taxi, chi phí thường dao động khoảng 170.000 – 250.000 VNĐ tùy thời điểm và loại xe.

Đối với khách đi một mình, xe máy công nghệ là lựa chọn tiết kiệm hơn với mức giá khoảng 80.000 – 130.000 VNĐ. Ngoài ra, du khách cũng có thể thuê xe máy với chi phí khoảng 120.000 – 180.000 VNĐ/ngày để chủ động kết hợp tham quan thêm nhiều địa điểm nổi tiếng khác tại Nha Trang.

Từ Quảng trường 2 Tháng 4

Từ Quảng trường 2 Tháng 4 đến Tòng Lâm Tô Sơn khoảng 13 – 16km. Thời gian di chuyển khoảng 30 – 40 phút tùy mật độ giao thông.

Taxi thường có mức giá khoảng 180.000 – 260.000 VNĐ/chuyến. Đây là lựa chọn phù hợp nếu đi theo nhóm hoặc muốn di chuyển nhanh chóng và thoải mái.

Nếu muốn tiết kiệm chi phí hơn, du khách có thể lựa chọn xe máy công nghệ với mức giá khoảng 90.000 – 140.000 VNĐ. Ngoài ra, thuê xe máy tự lái cũng là phương án được nhiều du khách trẻ yêu thích vì có thể linh hoạt khám phá thêm các địa điểm du lịch và tâm linh phía bắc Nha Trang.

Trải nghiệm tham quan thực tế

Lộ trình đề xuất

Khi vào đến khuôn viên (sau khi để xe), du khách thường đi theo lộ trình tự nhiên từ ngoài vào trong:

• Điện Quan Thế Âm → chiêm bái, ngắm hàng rồng chạm khắc hai bên bậc thang.
• Vườn Lộc Uyển → dừng lại trong không gian xanh mát, chiêm bái tượng Phật Tổ.
• Tượng Phật A Di Đà → chiêm bái pho tượng kỷ lục. Đây là điểm dừng lâu nhất vì nhiều người muốn chiêm ngưỡng, chụp ảnh và ngồi yên bình trong không gian xung quanh tượng.
• Di Lặc Phật đài → đi theo lối nhỏ sau tượng A Di Đà.
• Chánh điện → cuối hành trình, là nơi thanh tịnh nhất để lễ Phật.

Toàn bộ lộ trình đi bộ trong khuôn viên mất khoảng 60–90 phút tùy mức độ dừng chân ở mỗi điểm.

Thời điểm tham quan tốt nhất

Nên đến vào buổi sáng sớm (7h30–9h) hoặc chiều (15h–17h) để tránh nắng gắt và đông người. Nha Trang có nắng mạnh quanh năm, đặc biệt từ tháng 4 đến tháng 8 – lúc này đến vào giữa trưa sẽ rất khó chịu khi di chuyển trong khuôn viên ngoài trời rộng.

Đến vào các dịp lễ lớn như Lễ Phật Đản (tháng 4 âm lịch), Lễ Vu Lan (tháng 7 âm lịch), hoặc Tết Nguyên Đán để chứng kiến không khí lễ hội Phật giáo với nhiều hoạt động văn hóa, tụng kinh tập thể và trang trí đặc biệt. Tuy nhiên những dịp này đông hơn đáng kể so với ngày thường.

Hoạt động có thể tham gia

• Lễ Phật, thắp nhang tại các điện thờ.
• Cầu nguyện, tụng kinh (tham dự thụ động vào các thời kinh của tăng chúng).
• Ngồi thiền trong không gian yên tĩnh ở vườn Lộc Uyển hoặc khu vực quanh Chánh điện.
• Tham dự các khóa tu ngắn ngày khi chùa có tổ chức (cần liên hệ trước với nhà chùa để biết lịch cụ thể).
• Chụp ảnh, chiêm ngưỡng công trình điêu khắc.

Ẩm thực

Không có nhà hàng hay quán ăn lớn ngay trong khuôn viên chùa. Vào các ngày lễ và rằm, chùa có các quầy đồ chay nhỏ phục vụ du khách. Nếu có nhu cầu ăn uống, nên ăn trước hoặc sau khi tham quan tại các quán ăn ở khu vực trung tâm Nha Trang.

Những lưu ý khi tham quan Tòng Lâm Tô Sơn

Khi tham quan Tòng Lâm Tô Sơn, du khách nên lưu ý một số điều để có trải nghiệm trọn vẹn hơn cũng như giữ gìn sự thanh tịnh nơi cửa Phật.

• Trang phục lịch sự, kín đáo: Vì đây là địa điểm tâm linh nên du khách nên mặc trang phục gọn gàng, lịch sự và phù hợp với không gian chùa chiền. Hạn chế mặc quần áo quá ngắn hoặc phản cảm khi vào khu vực thờ tự.
• Giữ không gian yên tĩnh: Tòng Lâm Tô Sơn có không gian khá thanh bình, thích hợp cho việc lễ Phật, thiền tịnh và tham quan. Du khách nên hạn chế nói chuyện lớn tiếng hoặc gây ồn ào làm ảnh hưởng đến người khác.
• Cẩn thận khi di chuyển: Một số đoạn đường lên chùa có độ dốc và nhiều khúc cua nhỏ. Nếu đi xe máy, đặc biệt vào mùa mưa, du khách nên chạy chậm và chú ý an toàn.
• Không xả rác, bảo vệ cảnh quan: Khuôn viên chùa có nhiều cây xanh và không gian tự nhiên thoáng đãng. Du khách nên giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác để bảo vệ môi trường và mỹ quan khu vực.
• Hạn chế quay phim, chụp ảnh trong chính điện: Du khách có thể chụp ảnh tại sân chùa hoặc khu vực bên ngoài. Tuy nhiên, tại nơi thờ tự hoặc lúc có người đang hành lễ, nên hạn chế sử dụng đèn flash hay quay phim quá nhiều để giữ sự trang nghiêm.

Điểm tham quan kết hợp gần chùa

Nếu có thời gian ở Nha Trang và muốn tối ưu hóa hành trình tâm linh và văn hóa, có thể kết hợp chùa Tòng Lâm Lô Sơn với các địa điểm sau:

Chùa Long Sơn

Tháp Bà Ponagar

Nhà thờ đá Nha Trang (Nhà thờ Núi)

Chùa Tòng Lâm Lô Sơn có mất phí vào cửa không?
Không. Chùa mở cửa tự do, miễn phí cho tất cả du khách. Du khách có thể tự nguyện công đức vào hòm phước sương hoặc các điểm cúng dường trong chùa.

Đi xe ô tô vào được không?
Đường vào chùa đã được tráng bê tông, đủ cho xe ô tô con di chuyển. Có khu vực để xe gần chân núi. Phần còn lại vào khuôn viên đi bộ.

Có thể đến vào buổi tối không?
Chùa đóng cửa lúc 17h00. Không tiếp nhận khách sau giờ này.

Chùa có cho phép nghỉ qua đêm không?
Chùa không có dịch vụ lưu trú cho du khách thông thường. Phòng ở trong khuôn viên dành cho tăng chúng. Nếu muốn tham gia khóa tu dài ngày, cần liên hệ trực tiếp với nhà chùa để được hướng dẫn.

Tượng Phật A Di Đà 44m tại đây có còn là kỷ lục không?
Tính đến thời điểm bài viết này, pho tượng tại chùa Tòng Lâm Lô Sơn vẫn giữ danh hiệu tượng Phật A Di Đà ngoài trời lớn nhất Việt Nam theo xác nhận của Tổ chức Kỷ lục Việt Nam từ năm 2012. (Lưu ý: tượng Phật A Di Đà bằng đồng trên đỉnh Fansipan là một kỷ lục khác về chất liệu và độ cao tọa lạc, không cùng hạng mục.)